ادبیات‌چی

جنگ و صلح در شاهنامۀ فردوسی

۱۴۰۰/۲/۱ - ۲:۱۵ بعد از ظهر

شاهنامه اثر بزرگی است که هزار سال از عمر آن می‌گذرد. در این هزار سال، این اثر بزرگ، نقل مجالس مردم ما بوده است. این کتاب در نگاه نخست، شرح جنگ‌ها و دلاوری‌های مردمی است که برای سرزمین، قدرت و ناموس جنگیده‌اند. و فردوسی در این زمینه، ستایش‌‌گر بزرگ و شاعر چیره‌دستی است که این همه کارنامه‌ها را با همۀ جزئیات آن از وضعیت ظاهری قهرمانان و میدان‌های نبرد و جنگ‌افزارهایی که جنگاوران به‌کار می‌برند تا امیال و…

تأثیر عرفان خراسانی بر تساهل سیاسی و اجتماعی در هند

۱۴۰۰/۲/۱ - ۱۲:۴۶ بعد از ظهر

هند و افغانستان رابطه‌ای طولانی با هم داشته و دارند، به اندازه‌ای که امروز دولت و ملت هند، یار و همکار ترقی اجتماعی در افغانستان هستند و در پروژه‌های مختلف عمرانی به افغانستان کمک می‌کنند؛ همان‌گونه روزگاری نه‌چندان دور، هندوستان خود را مدیون عنایات عارفانه و فرهنگِ مدارای صوفیانۀ خراسانی می‌دید که از افغانستان به هند می‌آمد و باعث توسعۀ اجتماع مداراگر و صلح‌آمیزی در هند شد که هنوز برکت آن در جامعۀ مدرن هند قابل مشاهده است.…

مولانا و صلح اجتماعی

۱۴۰۰/۱/۳۰ - ۱۱:۴۷ قبل از ظهر

در نخستین قدمگاهِ این مقال برآنیم تا به دنبال واکاوی و وضوح‌بخشیدن به مفهوم تساهل و تسامح یا مدارا، از دریای واژه‌ها و سپس تعاریف کمک بجوییم تا در ابتدا بدانیم که کجا ایستاده‌ایم و سپس راه را بپیماییم تا در مسیر حقیقتی که خود را به رنگ‌ها و شکل‌های متفاوت در این مسیر به ما می‌نمایاند، هرچه بیشتر به آن گوهر وجود و هستی (حقیقت) نزدیک‌تر و نزدیک‌تر شویم. مدارا یا تحمل را ترجمه‌ای دقیق‌تر برای تولرانس…

عرفان و قدرت

۱۴۰۰/۱/۲۸ - ۲:۰۱ بعد از ظهر

 در حوزۀ فرهنگ اسلامی، عارفان به ‌ظاهر توجهی مستقیم و خاص به سیاست نداشته‌اند. بحث در باب حکومت در درجۀ اول و به‌طور مستقیم مربوط به فقیهان و عالمان دین بوده است. اما باید توجه داشت که این گروه بیشتر در صدد بیان حکم و اتخاذ موضع در سیاست بوده‌اند. عارفان به‌عنوان بخشی از نخبگان این فرهنگ نمی‌توانسته‌اند نسبت به موضوع سیاست و قدرت بی‌توجه باشند. عارف با توجه به این‌که حق را مصدر و منشأ همۀ قدرت‌ها…

«ما از پی سنایی و عطار آمدیم»

۱۴۰۰/۱/۲۳ - ۱۰:۴۰ قبل از ظهر

به بهانۀ زادروز عطار  نامش محمد، لقبش فریدالدین و کنیه‌اش ابوحامد بود. در مورد تاریخ دقیق ولادت و وفات عطار روایت‌های مختلفی ذکر شده است. تاریخ تولد او را میان سال‌های 513 تا 537 هجری قمری دانسته اند. عطار در قریۀ کدکن یا شادیاخ از توابع شهر نیشابور دیده به جهان گشود و در شهر نیشابور هم با جهان فانی وداع کرد. پدرش عطار بود و بعد از وفات پدر، عطار شغل پدرش را برگزید.…

شعر امروز بیشتر فیس‌بوکی است تا جدی

۱۴۰۰/۱/۱۰ - ۱۰:۴۷ قبل از ظهر

توضیح: دکتر میرحسین مهدوی متولد سال 1351 ولایت میدان وردک است. وی شاعر و نویسنده نام‌آشنای کشور است و آخرین کتاب شعرش با نام نان و گناه را سال گذشته در کابل منتشر شد. دکتر مهدوی از یکی از دانشگاه‌های ایران لیسانس فیزیک دریافت کرده است. او دوره فوق لیسانس رشته مطالعات فرهنگی را در دانشگاه مکمستر کانادا و دوره دکتری خود را در همین رشته در دانشگاه ترنت کانادا با موفقیت سپری کرد. دکتر مهدوی مقالات زیادی…

بهار در دوبیتی‌های عامیانۀ افغانستان

۱۳۹۹/۱۲/۹ - ۱۰:۳۴ قبل از ظهر

بهار مهم‌ترین فصل برای مردم آریایی‌نژاد است. در بهار هر سال پارسی زبانان جهان نوروز را جشن می‌گیرند. نوروز و بهار ایام شادی و خوشی است. بهار با زندگی و امور زندگانی مردم پارسی زبان گره خورده است. علاوه بر این که نوروز و بهار با زیبایی‌اش فرح بخش جان‌ها و دل‌ها است، در زندگی در کشت و کار، و ...تاثیر مستقیم روی مردم دارد. موضوع بهار و نوروز و انواع رسم و رسوم آن در شعر شاعران…

نکاتی در باب سبک رباعیات عامیانۀ تاجیک

۱۳۹۹/۱۲/۶ - ۱۱:۴۱ قبل از ظهر

ساختار رمزی مصراع اول از آن‌جا که دوبیتی‌های عامیانه در حوزه و ساحت بیرون از منظومۀ ادبیات رسمی و مکتوب خلق شده‌اند طبعاً اصول ساختاری و قواعد زیباشناسی مخصوص به خود را دارند. سنجش شعر عامیانه با قوانین شعر رسمی، راه به جایی نمی‌برد. حتی طبقه‌بندی‌ها و صنایع بلاغی شعر رسمی را نمی‌توان تمام و کمال در تحلیل و بررسی شعر عامیانه به کار بست. اما کشف برخی خصوصیات بلاغی و ویژگی¬هایی که منحصر به…

تکه‌های کنده شدۀ دستانت

۱۳۹۹/۱۱/۲۵ - ۳:۰۳ بعد از ظهر

صدا مهیب بود. هر گوشه پرتاب شدی. پخش شدی همه جا. ریخته شدی میان هیاهوی خیابانی پر رفت و آمد. به یک‌باره هوش از سرت پرید و دستانت که تکه تکه شد. دستانی که دیروز در آب سرد چاه خانۀ تان با دیوارهای پوسیدۀ کاهگلی، شسته بود، ظرف‌های شب پیش را که خواهرت زرین را شیرینی داده بودید. خواهر خزیده بود در کنجی و حالا اینجا دو تکه شده است آن دستان؛ یکی افتاده کنار جویچه‌یی کم آب و…

مینا در برف؛ زنده‌گی افغانی در قاب مدرن

۱۳۹۹/۱۱/۲۵ - ۱۲:۰۵ بعد از ظهر

مینا در برف، داستان اصلی کتاب داستان‌های جدید نیلاب موج سلام است. این داستان نام کتاب را نیز شکل داده است. مینا در برف، چنان‌که از نامش پیداست، نمای سردی از یک زنده‌گی افغانی در یک کشور مدرن است. مینا در برف،‌ بر خلاف داستان خوب «پیراهن مرده» که پیش‌ها به دست بانو نیلاب نوشته شده بود، به زبانی ساده‌ و زودفهم نوشته شده است. در این داستان خبری از روایت شعرواره‌ای‌ای پیراهن مرده نیست. اما به…

به موی کاسۀ چینی نمد نمی‌بافند

۱۳۹۹/۱۱/۸ - ۴:۲۸ بعد از ظهر

توانگری که دم از فقر می‌زند غلط است  به موی کاسۀ چینی نمد نمی‌بافند  میرزا عبدالقادر بیدل در قلمرو ادبیات عصر میانگی فارسی و تاجیک، شاعری است که در جادۀ زبان و بیان، نوآوری­‌های زیادی وارد کرده ­است. این فضیلت سخنوری او را هم‌عصرانش اعتراف کرده بودند.  در تذکرۀ «سفینۀ خوشگو» بندرابن­داس خوشگو که شاگرد بیدل است، نقل…

ما برای کشته شدن به دنیا آمده ایم

۱۳۹۹/۱۱/۸ - ۱:۳۳ بعد از ظهر

مروری بر مجموعۀ شعر علی یعقوبی شاهد علی یعقوبی، از نسل دوم شاعران مهاجر افغانستان در ایران است. در کنگرۀ سوم شعر افغانستان در تهران، اولین بار بود که او را دیدم؛ شاعری خوش‌تیپ، خوش‌لباس و متفاوت که شکل شعرها و شعرخوانی‌هایش هم فرق داشت. شعرش فریاد خشم بر سر اربابان جنگ در افغانستان بود . تا آن وقت هر چه شاعر مهاجر می‌شناختم، از گوشه‌های مختلف افغانستان بود و نه از…

آداب و رسوم در رباعیات عامیانۀ تاجیکان

۱۳۹۹/۱۱/۶ - ۱۲:۴۱ بعد از ظهر

آداب و رسوم به مانند اعتقادات، باورها، اخلاقیات، قوانین، عرف و عادت، در آثار هنری هر جامعه به خصوص شعر و ادبیات، موسیقی و رقص انعکاس یافته است. ادبیات عامه که بخش اعظمی از فرهنگ هر جامعه است از این امر مستثنی نیست. در رباعیت عامیانۀ تاجیک، ما با مفهوم و موضوعاتی مواجه می­‌شویم که رابطۀ مستقیم به آداب و رسوم مردم تاجیک دارد. در واقع بازتاب زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم تاجیک…

فارسی افغانستان ناب‌تر از ایران است

۱۳۹۹/۱۰/۲۹ - ۲:۴۷ بعد از ظهر

گفتگوی اختصاصی با دکتر میر جلال‌الدین کزازی توضیح: دکتر میر جلال‌الدین کزازی چهرٖۀ پرآوازه در ایران است و این نا‌م‌برداری تنها به خاطر پژوهش‌ها،‌ کتاب‌ها و ترجمه‌های او نیست که بیشتر به خاطر گرایش ویژۀ او به زبان پارسی و پارسی‌گرایی  استوار در گفتار و نوشتار او  است. «چهر‌ه‌ی ماندگار ادب و فرهنگ ایران در سال 1384» یکی از ستایش‌هایی  است که ایران در بارۀ او انجام داده است. گرایش و پرداخت به…

«مولانای جان»

۱۳۹۹/۱۰/۲۵ - ۳:۵۸ بعد از ظهر

وقتی از مولانا حرف می‌زنیم نمی‌دانم باید جمله‌‌ی نخست با حیرت آغاز شود یا از چیز دیگر، از چی از کجا؟ آنی که نیست و این که هست حرف زد. گاه در مقام نظم چنان منظوم می‌شود که هر حرفش مطنطن و هر کلامش لاهوت است و فریاد ناکجاآباد نا شناخته‌یی که زبان نیز باید در تجربه‌ی آن حیرت‌کده غیر قابل لمس و دید، دخیل و شریک باشد.

صلح جهانی و دیگر پذیری مولانا

۱۳۹۹/۱۰/۱۱ - ۱۱:۴۴ قبل از ظهر

ابوطالب مظفری شاعر،‌نویسنده وپژوهشگر حوزه فرهنگی از چهره‌های مطرح درحوزه‌ی زبان فارسی است . هم‌زمان با برگزاری مراسم عرس خداوندگار بلخ از سوی انستیتوت مطالعات استراتیژیک افغانستان، ‌رادیو نوروز در سلسله‌ای از برنامه‌ها ،گفتگوی ویژه‌ای با ایشان داشت. دراین گفتگو اقای مظفری درمورد پیام مولانا برای جهان مدرن وانسان امروزی گفت که  نخست  این که مولانا برای زمانه ومردم روزگار ما چی دستاوردهای هنوز می تواند داشته باشد؟ قرار دادن مولانا در ذیل عنوان تنها…

مولانا و شکسپیر

۱۳۹۹/۱۰/۳ - ۴:۰۱ بعد از ظهر

 به بهانه‌ی عرس مولانا جلال‌الدین محمد بلخی بسیار کوتاه علاقمندم که ضرورت مطالعه‌ی گسترده و کار گسترده برای مقایسه‌ی مولانا با دیگر قله‌های جهانی را مطرح کنم؛ بصورت خاص با ویلیام شکسپیر یکی از ارکان سه‌گانه‌ی ادبیات جهان. تصور می‌کنم در سه چهار سال اخیر که نمایش‌نامه‌های شکسپیر را می‌خوانم هم در زمینه‌ی تصویرپردازی و هم در زمینه‌ی اندیشه، مشابهت‌های کلان زیادی میان این دو چهره‌ی جهانی با هم‌دیگر وجود دارد.…

رهنورد زریاب؛ عبور از روایت برهنه به روایت انباشته

۱۳۹۹/۱۰/۳ - ۲:۰۰ بعد از ظهر

از سال 1298 تا حدود سال­‌های نخست دهۀ هشتاد سدۀ حاضر، ادبیات داستانی افغانستان به خصوص رمان، از یک سنّت واحد روایی، گفتمانی و معنایی پیروی می‌­کند. در طول این هشتاد و اند سالی، ما بیشتر با نوع «روایت برهنه» در رمان­ های افغانستان مواجه هستیم. منظور از روایت برهنه، روایتی است که به گونۀ خطی جریان دارد و فقط واجد تسلسل و زنجیرۀ رخدادهاست، روایتی که حامل معناهای پنهان و ضمنی نیست. از جانب…

کرونا مثنوی خوانی را در هرات متوقف کرد

۱۳۹۹/۹/۲۶ - ۲:۳۵ بعد از ظهر

دوازده سال است که یک حلقه مثنوی خوانی درهرات وجود دارد ، جمع اضدادی که صلح کل مولانا آن هارا به هم متصل ساخته است، جمع متکثر ومتنوعی که به گفته سرحلقه‌ی این جمع هیچ ترتیب وآدابی درگزینش اعضای آن وجود ندارد، هرکس دلی دارد وخواهان شنیدن کلمات مولانا  وتفسیر وتعابیر آن است، بی هیچ اذنی اجازه وارد شدن دارد،جمعی که توانسته این همه سال دوام بیاورد وبرخلاف دیگر جمع آمدن های ادبی مستمر برگزار…

رهنورد زریاب، نقطه‌ی عطفی در تاریخ ادبیات داستانی افغانستان

۱۳۹۹/۹/۲۳ - ۳:۲۰ بعد از ظهر

استاد زریاب، نقطه‌ی عطفی در تاریخ داستان‌نویسی صد سال اخیر  کشور است. نقطه‌ی عطف، به آن قسمت تاریخی پدیده‌ها گفته می‌شود که در آن یک روند دچار تغییر و تبدیل پارادایم گردد. نقطه­‌ای که از آن به بعد، فرایند یک نظام، دچار تحول، تغییر، دگردیسی و انحراف سیر تاریخی شود. صدسال ادبیات داستانی افغانستان در یک مسیر برهنه­‌ی روایی و نظام سنتی خطی در حرکت است، نظامی که در آن همه­‌چیز قابل پیشبینی…